WSTĘP

Zakład Inżynierii Spajania w obecnej strukturze, wchodzi od 2010 r. w skład Katedry Inżynierii Materiałowej i Spajania, Wydziału Mechanicznego. Prowadzony jest przez prof. dr hab. inż. Jerzego Łabanowskiego. Początki Zakładu sięgają jednak czasów wcześniejszych - października 1945 r. Przez 60 lat podobnie jak i cała Uczelnia przechodziła ona szereg reorganizacji. Oto krótka historia jej rozwoju.

HISTORIA KATEDRY

Powojenne dzieje Katedry Spawalnictwa datują się od początku października 1945 r. kiedy to na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej powołano Katedrę Spawalnictwa i Wykonywania Ustrojów Stalowych pod kierunkiem zastępcy prof. mgr inż. Leona Drehera.

W chwili powołania Katedra dysponowała bardzo nieznaczną liczbą i to na ogół niesprawnych urządzeń do ręcznego spawania łukowego oraz znikomą liczbą sprzętu do spawania gazowego. W pierwszej fazie organizacji przeprowadzono naprawę i uzupełnienie najniezbędniejszych urządzeń spawalniczych, które umożliwiły nie tylko doprowadzenie własnego skromnego laboratorium spawalniczego do stanu używania, lecz też wykonanie wielu robót związanych z uruchomieniem prawie wszystkich laboratoriów innych katedr i zakładów oraz urządzeń wspólnej użyteczności.

Od chwili powołania Katedra prowadziła wykłady i ćwiczenia dla Wydziału Budowy Okrętów i Wydziału Mechanicznego. Obejmowały one maszyny i urządzenia spawalnicze oraz technologię spawania. Wobec braku oddzielnej katedry z dziedziny technologii mechanicznej Rada Wydziału powierzyła kierownikowi Katedry Spawalnictwa prowadzenie wykładów i ćwiczeń zleconych z tego przedmiotu. Początkowo w Katedrze był zatrudniony kierownik - z-ca prof. mgr inż. Leon Dreher, 1 adiunkt - mgr inż. Jan Miś i 1 asystent - mgr inż. Jerzy Borucki. Z biegiem czasu Katedra rozwijała się zatrudniając coraz więcej pracowników.

W roku akademickim 1948/49 Ministerstwo Szkół Wyższych wyraziło zgodę na powołanie Katedry Technologii Materiałów Maszynowych przy Wydziale Mechanicznym. Katedra ta wydzieliła się z istniejącej przy Wydziale Budowy Okrętów Katedry Spawalnictwa i Wykonywania Ustrojów Stalowych. Od tego momentu działalność prowadzą dwie odrębne Katedry usytuowane na dwóch różnych Wydziałach. Katedry te wkrótce znów zostaną połączone w jeden organizm, jakim był Instytut Technologii Materiałów Maszynowych i Spawalnictwa. Przedtem jednak każda z Katedr zbudowała pewien etap własnej historii.


Fot. 1. W nowej hali spawalniczej (od lewej): W.Szott, D. Pietniun, prof. L. Dreher, mgr. inż. H. Czajkowski

Katedra Spawalnictwa i Wykonywania Ustrojów Stalowych w roku 1953 pozostając pod kierownictwem zastępcy prof. Drehera otrzymuje nazwę Katedry i Zakładu Spawalnictwa i promuje pierwszych inżynierów mechaników ze specjalnością technologia spawalnictwa. W tym czasie zajęcia dydaktyczne z zakresu spawalnictwa prowadzą mgr inż.: J. Borucki, M. Jakubiec, S. Kłosowski, J. Miś, S. Waluszewski oraz nauczyciele zawodu: J. Rydzewski i W. Szott. Obsługę administracyjną katedry prowadzi natomiast, niezapomniana przez wiele pokoleń absolwentów, Aleksandra Malinka.

W roku 1956 Katedra Spawalnictwa zostaje przeniesiona na nowo utworzony Wydział Technologii Maszyn powstały z podziału Wydziału Mechanicznego. Katedra zmienia lokalizację i pozyskuje nową hale laboratoryjną (rys. 1.). Rozpoczyna się okres bardzo intensywnego, wszechstronnego rozwoju katedry. Wzrasta, rozwija się i częściowo zmienia również kadra Katedry tak, że w latach 1961- 1964 r. liczy ona już 11 pracowników, a w tym: 2 docentów (mgr inż. Leon Dreher, dr inż. Stefan Kłosowski), (rys. 2), 1 adiunkt (mgr inż. Marian Jakubiec) 4 starszych asystentów(mgr inż. Henryk Czajkowski, mgr inż. Danuta Bothe, mgr inż. Józef Janczewski, mgr inż. Włodzimierz Walczak), 4 pracowników inżynieryjno technicznych i administracyjnych (Aleksandra Malinka, Danuta Pietniuń, Jan Rydzewski, Władysław Szott).


Fot. 2. Prof. Leon Dreher i doc. Stefan Kłosowski (w środku) z absolwentami

W 1964 r. w Katedrze, poza istniejącym Zakładem Spawalnictwa zostaje powołany nowy Zakład Spawalnictwa Okrętowego pod kierownictwem doc. dr hab. inż. Mieczysława Myśliwca. Zakład ten powstał na bazie zespołu przeniesionego z Katedry Technologii Okrętów w skład którego wchodzili: dr inż. Marian Kolago, mgr inż. Jadwiga Paszota, mgr inż. Ryszard Świątkowski.

Równolegle do zmian zachodzących w Katedrze Spawalnictwa zmieniała się również sytuacja w Katedrze Technologii Materiałów Maszynowych. W roku 1951 kierownictwo tej Katedry objął z-ca prof. mgr inż. Jan Miś, dotychczasowy adiunkt Katedry Spawalnictwa. Dopiero w 1955 r. Katedra uzyskała większe pomieszczenia i dotacje, które pozwoliły utworzyć laboratorium dla prac dydaktycznych i częściowo naukowych. W roku 1954/55 obsadę personalną Katedry stanowili: kierownik (z-ca prof. mgr inż. Jan Miś), 1 adiunkt (mgr inż. Robert Rejman), 2 st. asystentów (mgr inż. Stefan Tiunajtis, mgr inż. Bogdan Miśta) i 1 laborant (Bolesław Kraskowski). W roku 1956 gdy nastąpił podział Wydziału Mechanicznego Katedra usytuowana zostaje podobnie jak i Katedra Spawalnictwa na Wydziale Technologii Maszyn. Jednak już w roku 1965 Katedra Technologii Materiałów Maszynowych została zlikwidowana i powstał Zakład Technologii Materiałów Maszynowych przy Katedrze Metaloznawstwa i Obróbki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym - Technologicznym.

Kolejną reorganizację na Wydziałach Mechanicznych stanowiło utworzenie Instytutów. Reorganizacja ta nie omija też naszych Katedr. W 1969 r. powstaje Instytut Technologii Materiałów Maszynowych i Spawalnictwa w skład którego wchodzą Zakłady: Metaloznawstwa i Obróbki Cieplnej, Spawalnictwa, Technologii Metali i Obróbki Plastycznej. Kolejnymi dyrektorami Instytutu byli profesorowie: Mieczysław Myśliwiec, Stanisław Butnicki i Włodzimierz Walczak. W momencie tworzenia Instytutu Technologii Materiałów Maszynowych i Spawalnictwa w 1969 r. w jego skład weszły następujące laboratoria specjalistyczne: Technologii materiałów maszynowych (280 m2), Metaloznawstwa i obróbki cieplnej (320 m2) i Spawalnictwa (660 m2). W wyniku skupienia znacznej kadry i aparatury o zbliżonym kierunku działania naukowego, Instytut w stosunkowo krótkim czasie przekształcił się w aktywną jednostkę naukowo - dydaktyczną. W 1978 r. zatrudniał: 4 profesorów, 4 docentów, 12 adiunktów, 4 starszych wykładowców, 17 asystentów, 32 pracowników inżynieryjno - technicznych i 8 pracowników administracyjnych.

Znaczny rozwój bazy laboratoryjnej i planowana dalsza jej rozbudowa umożliwiło powołanie przy Instytucie Specjalistycznego Laboratorium Środowiskowego Badania Materiałów (rys. 3). Pozwoliło to na koncentrację i zakup specjalistycznej aparatury badawczej jak np. mikroanalizatora rentgenowskiego, mikroskopów elektronowych, oraz na budowę nowych stanowisk badawczych jak np. maszyny Wellsa, młota udarnościowego o energii uderzenia 1500 kGm itp.

Kolejnymi kierownikami SLŚBM byli: doc. dr hab. inż. Z. Królikowski, dr inż. W. Walczak, mgr inż. H. Czajkowski i doc. dr inż. W. Szydlik. W 1991 r. z Instytutu wyodrębniają się dwie katedry, z których jedna to Katedra Technologii Materiałów Maszynowych i Spawalnictwa prowadzona przez prof. dr hab. inż. Mieczysława Myśliwca w której zatrudnionych było 34 pracowników, w tym: 2 profesorów, 1 docent, 7 adiunktów, 3 starszych wykładowców, 3 asystentów oraz 18 pracowników inżynieryjno - technicznych i administracyjnych. Realizację zadań dydaktycznych oraz naukowo - badawczych zapewniają laboratoria: technologii spawania, metaloznawstwa i metalurgii, wytrzymałości materiałów, kontroli połączeń spawanych, spawania i cięcia pod wodą, odlewnictwa i obróbki plastycznej oraz laboratoria komputerowe, wyposażone w odpowiednią aparaturę badawczą i pomiarową.


Fot. 3. Dyrekcja Instytutu Spawalnictwa w Gliwicach zwiedza nowopowstałe SlŚBM; (od lewej):
mgr inż. H. Czajkowski, prof. dr hab. inż. M. Myśliwiec, mgr D. Myśliwiec, doc. dr hab. inż. J. Pilarczyk, doc. dr hab. inż. I. Kubiszyn

W roku 1996 na emeryturę odchodzi prof. dr hab. inż., Mieczysław Myśliwiec, a kierownictwo Katedry przejmuje prof. dr hab. inż. Włodzimierz Walczak. W tym czasie w Katedrze zatrudnionych jest 24 pracowników w tym 1 profesor, 1 docent, 8 adiunktów, 1 asystent, 2 starszych wykładowców, 1 wykładowca i 10 pracowników inżynieryjno - technicznych. W ostatnich ośmiu latach w Katedrze zachodzą znaczne zmiany kadrowe. Na emeryturę odchodzą: 1 docent (K. Lesiński), 2 adiunktów (J. Burczyk, J. Jaracz), 1 starszy wykładowca (R. Świątkowski) oraz 2 doświadczonych pracowników technicznych (D. Pietniuń i A. Sierżant). Powstałe, bardzo dotkliwe ubytki kadrowe, są uzupełniane naborem licznej młodej kadry na studium doktoranckie z zakresu spawalnictwa. W wyniku przedstawionych zmian w jubileuszowym 2004 r., Katedra zatrudnia: 1 profesora (W. Walczak), 7 adiunktów (J. Bielawski, T. Kozak, W. Kiełczyński, A. Marmołowski, T. Piątkowski, R. Skoblik, L. Wilczewski), 1 asystenta (J. Haras), 1 starszego wykładowcę (B. Siuda), 1 wykładowcę (T. Bieńkowski), 5 uczestników studium doktoranckiego (D. Fydrych, K. Olejnik, G. Rogalski, A. Seniuk, K. Szymlek) oraz 7 pracowników inżynieryjno - technicznych i administracyjnych (R. Buza, T. Jankowski, D. Karubin, K. Łojewski, P. Piskulska, W. Piwiński, A. Stolarski).